Solunum Sistemi Fizyolojisi Nedir?
15 Mayıs 2024

Solunum Sistemi Fizyolojisi Nedir?

Solunum sistemi fizyolojisi, kan ile atmosfer arasındaki gaz değişimini sağlayan bir sistemdir. Solunum organlarıyla dış ortamdan alınan oksijen ile içeride bulunan karbondioksidin yer değişimiyle oluşmaktadır. Solunum organlarına alınan oksijenin hücrelere taşınması ve hücredeki karbondioksidin solunum organlarına getirilmesine iç solunum denilir. Hücrelerdeki besinlerin oksijenle veya oksijensiz yakılıp ATP üretilmesine hücresel solunum denir. Tek hücrelilerde oksijenin alınması ve karbondioksidin atılması hücre yüzeyinden difüzyonla olur. Sünger ve sölenterlerde özelleşmiş solunum sistemi yoktur. Sudaki erimiş oksijeni vücut yüzeyleri ile alır karbondioksidi aynı yolla atarlar. Solunum dörde ayrılır. Bunlar;
  • Deri solunumu
  • Solungaç solunumu
  • Trake solunumu
  • Akciğer solunumu
Deri solunumu genel olarak bu solunum çeşidi solucanlarda görülmektedir. Yassı ve yuvarlak solucanlarda dolaşım sistemi yoktur. Kan damarları bulunmaz oksijen ve karbondioksit vücut yüzeyinden alınıp verilir. Toprak solucanından deride goblet hücreleri çıkardıkları mukoz salgıyla vücudun nemli olması sağlarlar. Havadaki oksijen vücut sıvısında eritilerek alınır. Sırt damarına geçen oksijen bütün vücuda yayılır. Kurbağa ve semender erginlerinde de deri solunumu görülür. Oksijenin %25'nin alınmasını deri sağlar.

Solungaç solunumu suda yaşayan canlılarda görülür. Kurbağa larvaları, deniz solucanları, bazı yumuşakçalar, kabuklular ve balıklarda bulunur. İplik tüy ve yaprak şeklinde olabilirler. Bir solungaç çok sayıda kılcal damar taşıyan ince bir hücre tabakasından oluşur. Solungaçlar da gaz değişimi, solungacı çeviren sudaki erimiş oksijen ile, kılcal damarlarda dolaşan kan arasında olur. Balıklarda ağız boşluğu içinde kıkırdaktan yapılı dört tane solungaç yayı bulunur. Balıklar ağızları ile devamlı su alırlar. Alınan sudaki erimiş oksijen, su solungaç yaprakları arasından geçerken difüzyonla kana, kandaki karbondioksit ise suya geçer. Karbondioksitli su solungaç yarığından suya verilir.

Trake solunumu ise eklem bacaklılar da böcekler, çok ayaklılar, bazı kabuklular ve araknitlerde görülür. Trake solunumu yapan canlılarda kan oksijen ve karbondioksit taşımaz. Kanda alyuvar, hemoglobin gibi yapılar bulunmaz ve kan renksizdir. Trakelere gaz giriş çıkışı vücut ve kanat hareketleri ile sağlanır. Böceklerin karın halkalarının alt tarafında sağlı sollu yarık şeklinde stigma denilen açıklıklar bulunur. Stigmadan giren hava iç organlara kadar uzanan trake sistemi ile taşınır. Örümcek ve akrepte özel solunum organı olan kitapsı trake bulunur.

Akciğer solunumu memeli canlılarda ve insanda akciğerle bağlı olarak alveoller bulunur. Kurbağa ve semender erginlerinde, sürüngen, kuş ve memelilerin tümünde görülür. Akciğerlerin vücut içinde bulunuşu solunum solunum yüzeyinin daima nemli kalmasını sağlar. Akciğerlerin hacimlerine yüzeyleri organizma gruplarının enerji ihtiyaçlarına göre değişkenlik gösterir. Kurbağalarda akciğer basit kese şeklinde bir yapıdır. Kesenin duvarları fazla kıvrımlı değildir. Akciğerler doğrudan bronşla ağız boşluğuna açılır. Trake bulunmaz. Sürüngenlerde akciğer duvarlarının iç kısmı bölmelere ayrılmış, solunum yüzeyi kurbağalara göre daha genişlemiştir. Kuşlarda akciğerler ve hava keseleri bulunur. Hava keseleri akciğerlere bağlanmıştır. Hava keseleri uzun kemiklerin içine, hatta derinin içindeki bağ dokuya kadar uzanır. Kuşlarda alveol bulunmaz. Kuşların akciğerleri esnek değildir. Uçma sırasında hava basıncı ile hava akciğerlere girer, uçma kaslarının hareketi ile de hava keselerinden dışarıya pompalanır. Memelilerde akciğerlerde alveol denilen kesecikler bulunur. Çeperleri ince ve nemlidir. Kılcal damarlarla çevrilidir. Gaz değişimi kılcal damarlardaki kirli kanla, alveollerde bulunan hava arasında olur. Solunum sistemiyle ilgili yapıların özellikleri şunlardır.
  • Solunum organlarının duvarları ince yapıdadır. Buda gaz alışverişini kolaylaştırır.
  • Solunum organlarının yüzeyleri genişletilmiştir. Solunum gazlarının difüzyonunu artırır.
  • Solunum organlarının yüzeyleri nemlidir.
İnsanda solunum sistemi ise akciğerleri ve akciğerlere hava taşıyan borulardan meydana gelmiştir. Burun, ağız, yutak, gırtlak, soluk borusu, bronşlar da solunumda rol oynar. Burun havayı temizler ve ısıtır. İnsan solunum sisteminin de solunum sisteminin ilk organıdır. Soluk borusu ise ağız boşluğunun son kısmında yer alan yutağa, soluk borusu bağlanır. Başlangıç kısmına gırtlak denir. Kıkırdaktan yapılıdır. Soluk borusunun dış kısmında bağ dokusundan yapılmış koruyucu doku bulunur. Akciğerler kalp ile göğüs boşluğunu dolduran pembemsi renkli ve esnek dokulu bir organdır. Sağ ve sol olmak üzere iki bölümden oluşur. Akciğerler gaz değişiminin gerçekleştiği hava keselerinden meydana gelmiştir. Her bir akciğerde 300 milyon kadar alveol bulunur.

Soluk alma akciğerlere hava dolmasıdır. Bu sırada diyafram kası kasılarak düzleşir. Kaburga arası kaslar kasılarak kaburga uçlarını yukarı doğru kaldırır. Akciğerler genişler, hacmi artar, içindeki hava basıncı düşer, dışarıdaki hava akciğerlere dolar. Soluk verme akciğerlerdeki havanın dışarı verilmesidir. Bu sırada diyafram kası gevşeyerek kubbeleşir. Kaburga arası kaslar gevşer. Kaburga uçlarının aşağıya doğru inmesine sebep olur. Akciğerler daralır, basınç artar ve geri yayılma basıncının da etkisiyle akciğerlerdeki hava atmosfere verilir.

Sizden Gelen Sorular / Yorumlar

İlk soruyu siz sormak istermisiniz?

Soru Sor / Yorum Yap

şifre

Çok Okunanlar

Alt Solunum Yolu Enfeksiyonu

Alt Solunum Yolu Enfeksiyonu

Editörün Seçtiği

Solunum ve Fotosentez

Solunum ve Fotosentez

Haber Bülteni

Popüler İçerik

Oksijensiz Solunum Denklemi

Oksijensiz Solunum Denklemi

Solunum Durması Belirtileri ve Tedavisi

Solunum Durması Belirtileri ve Tedavisi

Kuşlarda Solunum Türleri ve Özellikleri

Kuşlarda Solunum Türleri ve Özellikleri

Aerobik Solunum Nedir?

Aerobik Solunum Nedir?

İç Solunum Özellikleri ve Faydaları Nelerdir?

İç Solunum Özellikleri ve Faydaları Nelerdir?

Güncel

Dış Solunum Organları

Dış Solunum Organları

Güncel

Akut Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu

Akut Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu

Güncel

Solunum Hastalıkları Belirtileri ve Tedavisi

Solunum Hastalıkları Belirtileri ve Tedavisi

Sigaranın Solunum Sistemine Etkileri

Sigaranın Solunum Sistemine Etkileri

Böceklerin Solunum Organı Çeşitleri

Böceklerin Solunum Organı Çeşitleri

Solunum Cihazı Fiyatları

Solunum Cihazı Fiyatları

Canlıların Solunum Organları Türleri ve Özellikleri

Canlıların Solunum Organları Türleri ve Özellikleri

Oksijenli Solunum Reaksiyonları

Oksijenli Solunum Reaksiyonları

Solunum Enfeksiyonu Nedenleri?

Solunum Enfeksiyonu Nedenleri?

Bebeklerde Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu

Bebeklerde Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu

Alt Solunum Yolları Nelerdir?

Alt Solunum Yolları Nelerdir?

Solunum İzolasyonu İzolasyon Kategorileri

Solunum İzolasyonu İzolasyon Kategorileri

Solunum Çeşitleri Türleri ve Özellikleri

Solunum Çeşitleri Türleri ve Özellikleri

Solunum Sayısı Nedir?

Solunum Sayısı Nedir?

Biyoloji Solunum Nedir?

Biyoloji Solunum Nedir?

Suni Solunum Türleri ve Özellikleri

Suni Solunum Türleri ve Özellikleri

Fotosentez ve Solunum İlişkisi

Fotosentez ve Solunum İlişkisi

Solunum Sistemi Fizyolojisi Nedir?

Solunum Sistemi Fizyolojisi Nedir?

Derin Solunum Egzersiz Teknikleri

Derin Solunum Egzersiz Teknikleri

Bitkilerin Solunum Organı ve Görevleri

Bitkilerin Solunum Organı ve Görevleri

Trake Solunumu Nasıl Gerçekleşir?

Trake Solunumu Nasıl Gerçekleşir?

Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu Belirtileri ve Tedavisi

Üst Solunum Yolu Enfeksiyonu Belirtileri ve Tedavisi

Solunum Yolu Enfeksiyonu Belirtileri ve Tedavisi

Solunum Yolu Enfeksiyonu Belirtileri ve Tedavisi

Balıklarda Solunum

Balıklarda Solunum

Hayvanlarda Solunum

Hayvanlarda Solunum

Balıklar Nasıl Solunum Yapar?

Balıklar Nasıl Solunum Yapar?

Solunum Denklemi

Solunum Denklemi

Solunum Yolu İlaçları Kullanımı ve Faydaları Nelerdir?

Solunum Yolu İlaçları Kullanımı ve Faydaları Nelerdir?

Solunum Türleri ve Özellikleri

Solunum Türleri ve Özellikleri

Yeni Doğan Bebeklerde Solunum Yetmezliği Belirtileri ve Tedavisi

Yeni Doğan Bebeklerde Solunum Yetmezliği Belirtileri ve Tedavisi